Çinli otomobil devi BYD, 2024’te duyurulan 1 milyar dolarlık Türkiye yatırımından vazgeçti. Söz konusu yatırıma dair imza, Temmuz 2024’te Dolmabahçe Sarayı’nda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katıldığı törende atılmıştı.
Reuters haber ajansına konuşan BYD Başkan Yardımcısı Stealle Li, şu anda “bir numaralı önceliklerinin Macaristan” olduğunu söyledi; ikinci olarak ise “Avrupa’da bir üretim tesisi bulmaya odaklandıklarını” belirtti. Daha önce BYD’nin Avrupalı üreticilere ait hazır bir tesiste üretim seçeneklerini değerlendirdiğine dair açıklamalar basına yansımıştı.
Li, Türkiye’deki fabrikanın inşasına henüz başlanmadığını ve bu planın askıda olduğunu da kaydetti. BYD’nin halihazırda Türkiye’de üretim yapmaya dönük bir kararı veya bu yönde belirlenmiş bir takvimi bulunmuyor.
BYD’nin Avrupa’daki ilk fabrikası olan Macaristan tesisinde üretimin bu yıl sonunda başlaması bekleniyor.
Ülkede kısa süre önce Avrupa yanlısı yeni yönetim göreve seçilmiş, 16 yıllık otoriter Viktor Orban iktidarı sona ermişti. Bu gelişmenin başta Avrupa Birliği (AB) fonlarına erişim gibi iş ortamını ve ekonomiyi destekleyici sonuçları olacağı değerlendiriliyor.
Kaynaklar: Erdoğan girişimde bulundu
Ankara’nın, şirketi yatırım için attığı imzaya sadık kalması yönünde ikna etmeye çalıştığı ancak “Cumhurbaşkanı seviyesindeki girişimlere rağmen” bu çabaların sonuçsuz kaldığı öğrenildi.
Daha önce, yılda 150 bin araç üretileceği açıklanan fabrikanın 2026 sonunda hizmete gireceği ve 5 bin kişinin doğrudan istihdam edileceği öngörülmüştü. Şu ana kadar Manisa’daki fabrikanın inşası için herhangi bir adım atılmadı.
BYD vergi avantajından yararlandı
BYD yetkililerinin Erdoğan huzurunda yatırım sözü verdiği Temmuz 2024’te hükümet, bu şirkete vergi istisnası sağlamıştı.
Türkiye, yatırım yapacağı gerekçesiyle BYD marka araçlara vergi avantajı sağlıyorduFotoğraf: Avalon/IMAGO
Buna göre, o dönem alınan kararla, Türkiye’de yatırım yapan Çinli üreticilerin Çin’den ithal edecekleri otomobiller yüzde 40’lık ek gümrük vergisinden muaf tutuldu.
Söz konusu vergi istisnası ve Manisa’da fabrika açılacağı haberinin BYD’nin Türkiye pazarında güçlenmesine yardımcı olduğu değerlendiriliyor.
Nitekim Türkiye’de 2024’te toplam 8 bin 331 adet olan BYD satışı, ertesi yıl 45 bin 537’ye fırladı.
BYD’nin yatırım için aldığı diğer teşviklerin akıbeti ve cayma koşulları bilinmiyor. Şirketin kararında Brüksel’in “Avrupa üretimine öncelik” stratejisinin ve AB sınırları dışındaki üretimin Çinli şirketlerin bu pazara erişiminde yarattığı belirsizliğin etkili olduğu değerlendiriliyor.
En son 29 yıl önce yabancı bir marka Türkiye’de otomobil fabrikası açmıştı. BYD’den önce yine Manisa’da Alman otomobil devi Volkswagen (VW) yatırım planladığını duyurmuş, ancak 2020’de “koronavirüs pandemisi” gerekçe gösterilerek söz konusu proje iptal edilmişti.
DW,Reuters / MUK,JD
